Pinsteren: Geest van hierboven, leer ons geloven

Pinsteren: Geest van hierboven, leer ons geloven

Het lied ‘Geest van hierboven, leer ons geloven’ zal komende Pinksterdagen weer in veel (online?)kerken klinken. Maar hoe is dit lied eigenlijk tot stand gekomen? En wat is de achtergrond van de ‘stuwende’ melodie? Dr. Oane Reitsma legt het lied onder de loep.

In de ‘Met Hart en Ziel’  Pinksterviering  (zie rubriek ‘Uitgelicht’ op deze website) die in het pinksterweekend samen met de KRO-NCRV wordt uitgezonden, zal lied 675 niet ontbreken: Geest van hierboven, leer ons geloven, hopen, liefhebben door uw kracht! Sterker nog: tijdens de Met Hart en Ziel pinksterviering brengt zanger Stef Bos een moderne bewerking van het bekende pinksterlied ten gehore, met Jongerenkoor Samen Op Weg uit Houten onder leiding van dirigent Rienk Bakker.

Geloofslied

Een ‘gouwe ouwe’ zou je op het eerste gezicht denken, maar dat valt nog wel mee! De tekst is pas door Muus Jacobse (Klaas Heeroma) voor het Liedboek-1973 geschreven.

Het lied noemt de Geest als bron van geloof, hoop en liefde en ook als bron van de opstanding. Dat is theologisch inventief en spannend. Het brengt Bijbelse teksten als 1 Korintiërs 13, over geloof, hoop en liefde, maar ook vele andere, in verband met de Geest. De Geest is in het lied ook actor als het gaat om de opstanding en schenker van eeuwig leven. Liedboek-1973 koos er dan ook voor het lied onder de rubriek ‘andere liederen’ op te nemen, omdat het een breed geloofslied is en niet specifiek een pinksterlied.

Niettemin plaatste Liedboek-2013 het lied wél bij de pinksterliederen, waardoor Pinksteren onder een bredere Bijbels-theologische noemer wordt geplaatst.

Melodie is Italiaanse dans

Wat maakt een lied populair? Niet zelden is het bij algemeen populaire liederen zo dat de melodie in de beleving een dominantere rol speelt dan de tekst. Ook als de meesten zullen zeggen dat het de combinatie van beiden is. Met dit lied is dat zeker het geval.

De melodie is oud en van oorsprong een Italiaanse dans uit Giovanni Gastoldi’s Balletti (1591)). Al snel is het in de Lutherse traditie verbonden geraakt met het Nieuwjaarslied In dir ist Freude. Bachs orgelvoorspel BMV 615- In dir ist Freude  voor dit lied is dan ook één van de uitbundigste die hij schreef.

Zing licht

Ik geef twee tips: omdat het een dansmelodie is, komt hij veel fraaier uit de verf door hem ‘licht’ te zingen en het tempo erin te houden. Het lied moet niet de zwaarte hebben van een geloofsstatement, maar het spontane van het geraakt-zijn door de Geest op de eerste pinksterochtend mag erin doorklinken. De structuur 3-3-5-5 vraagt erom om in verschillende groepen te zingen, die elkaar de vreugde van het geloof toezingen. Dat hoeven niet mannen-vrouwen te zijn, maar kan ook links-rechts, jong-oud, cantorij-gemeente.

Bron: o.m. Liedboek Compendium